PARTIYA DEMOKRATA KURDISTAN - XOYBUN

PDK - XOYBUN



PIRS GELN ZIMAN KURD





PIRS GELN ZIMAN KURD

li ser areseriy

Van demn dawiy, ji hla kurdan ve kampanne ji bo Ziman Kurd divebin.

Em serkeftin ji bo van kampaniyan dixwazin me hviyek xurt heye, ku van kampaniyan bikaribin bigehjin armanc piraniya wan kur ken me yn ji nifn nuh, ku li ber xetera jibrkirina Ziman xwe y D ne, bikaribin wan hiyar bikin.

Bguman Kampaniyn wilo ji bo Ziman Kurd, me pir gerek in. Ji lew re wek diht zann; hna li seranser Kurdistan ew gel astengn li ber pvena ziman kurd ji hol ne rabne.

Bi taybet j, ji ber ew xetera ku bi riya mediya heway yn kanaln televzyon yn wek zimann bi tirk, faris ereb, zarokn me dikevin ber pln asmlasyon Ziman xwe y D ji br ve dikin!

Ji hla din ve j, ew gel pirsn rojane yn li jiyana me kurdn li driya welt, her wisan ew j kargriyek neyn ( menf ) li ser derfetn bikarhanna ziman dayik dike. Wek me pir caran dtiye hay j bye, ev xeter j dikare Ziman D hem qels lawaz bike hem j bi git bi meriv bide jibrkirin !

Pir rast e: Ziman Hebna Milletek e. Heger ronakbr, siyasetmedar, avah dezgehn pde yn millet, xwedt li ziman xwe ne kin, hing ew ziman dikeve ber xetera asmlasyon windabn.

Ev nzk sed salan e, ku dewlet dolwgeriya tirk kampaniyn crbecr li ser ziman kurd digerne na hle, ku ziman kurd j wek zimann din p ve here. L hezar supas ukur, ku Ziman Kurd xwe gihandiye ta v roj ji nav ne ye.

Li Bar Kurdistan, her end nakokiyn ramyar ( siyas ) di navbera kurd dewleta Baas de hebn j, dsan serdestn Iraq i car gel astengn wek serdestn Jn-Trk Kemalstan li piya Ziman Kurd ne derhanne. Wek em ba p dizanin, li baþr Kurdistan, li bin dktatoriya desthilatdariya Baas j, her dem Weþan Rojnameyn bi kurd hebne. Radyoyn Kurd programn bi kurd weþandine. Pir hindik li Rojhilata Kurdistan j her wisan bye. Radyoya Kurd ya li Kermanan ta ji hla me kurdn bakur ve j dihat guhdarkirin. Mafek sembolk be j - heb !

Pit kadkirina mjy, em vegerin ser rewþa royn. Dirma me gerek ev be : Welatno Bi Kurd Bipeyivin ! Gava ku du kurd werin nik hev, pir erm guneh e, ku bi ziman desthilatdaran bipeyvin.

Hin kes carina hebn cudatiyn zaravayn kurd ji xwe re dikin hincet sedem dibjin, ku "em bi zaravay hev ni zanin, loma em bgav dimnin ku bi ziman tirk, ereb yan bi faris bipeyivin." Ev kes j ronakbr in ( ! ) Me bersivek ji van kesan re heye: Heger tu mirovek bperwerde kesek ji gundek li bin quntarn iyayn Kurdistan b, hing em p dizanin dipejirnin, ku tu ima zaravayn kurd ( =ziman kurd ) nas na k, l heger tu ronakbrek b, w gav em qet fam na kin, ku ji ber i sedem ye tu ziman kurd ( =zaravayn kurd ) nas na k ! ?

Bi kurt pirs, pirsek rewenbr ye.

Formula w ya hsan j ev e : Gava ku tu bi zaravay xwe ba bizanib, tu bi otomatk ji zaravayn din n kurd j tdigeh. L gava ku tu zaravay xwe BA NAS NE K - wek nimne em bibjin gava zaravay te bi kurmanc be - tu hing bi soran yan bi dimil qet j ni zan, zaravayn din n kurd di guh te de dikare wek frens yan rs bt bihstin ! L gava ku me zaravay xwe ba nas kir, em bguman hing ji zaravayn din n kurd j pir pir ba tdigihn. Hing yn bi dimil, soran kurmanc dipeyivin, w by astengek bi hev re bipeyivin ji hev xwe tbigihn.

Gava tu bi kurd bipeyiv, hing tu bi her kurdek din re j bi kurd did distn. Bguman bi zaryan re j...

Bersiva me ev e ji bo v pirsa ku; "Tedbr gavn pratk dikarin i bin ku axaftin, xwendin nivsandina kurd di nav kurdan de belav bibe ?"

Ronakbr Welat! Gerek ronakbr zaravay xwe ba nas bikin di nav hev de bi TEN bi kurd bipeyivin ! Gava ronakbr pengiya v paradgmay bikin, w hergz ( muhaqqaq ) gel millet j bdudil li pey ronakbrn xwe herin.

Ronakbrn welat ! Bi kurd bipeyvin ! Bikevin p r vekin ji xelk re, ku gel millet li ser opa we herin !
Ji axiftina bi kurd pratktir hsantir titek din nn e.

Dumahk li ser rpela din ye :

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *


Ziman Kurd Frbna Zimn

-I-

Mj avahiya ziman kurd

Ziman kurd ziman kevn Avesta ye. Alfabeya kurd ji 31 tpan pk hatiye. Ziman kurd bi s ( 3 ) alfabyn cih dih nivsn. Alfabeyek a kevin a ziman kurd heye. roj pir kes ni karin bi v alfabey bixwnin binivisnin.

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Kurd li bakur Kurdistan ( Tirkiye ) bi kurmanc dipeyivin alfabeya latn ( rom )* bi kar dihnin. Kurdn li baþr ( Iraq ) li rojhilat ( ran ) bi zaravay soran ( silman ) dipeyivin alfabeya ku j re dibjin ereb, bi kar dihnin. Kurd li rojavay Kurdistan ( Sr ) j bi kurmanc dipeyivin.

Beek ji kurdn li Kurdistana bar rojhilat j bi kurmanc dipeyivin. Zaravay ku ji hla piraniya kurdan ve dih peyivtin, kurmanc ye.

Li jr nexseya tkuz a lsteya tev zarava devokn lokal ( mehell ) n ziman kurd diyar e.

ar zaravayn sereke :

KURMANC ( K ) yan j KURMANCIYA JORN
SORAN ( S ) yan j KURMANCIYA JRN
GORAN ( G )
LORAN ( L )

Zaravayn lokal ( mehell ) n her ar zaravayn sereke tkilbna ( integration ) wan a bi hev re :

1 - Bacalan ( G )
2 - Badnan / badn ( K )
3 - Bextiyar ( L )
4 - Beyazid ( K )
5 - Botan / bot ( K )
6 - Erdelan ( S )
7 - Feyl / behrey ( L )
8 - Germiyan ( S )
9 - Hawraman / hawram ( G )
10 - Kelhor ( L )
11 - Kuhgal ( L )
12 - Konyay / haymanay ( K + S )
13 - Lek ( L )
14 - Mamasan ( L )
15 - Mukr ( S )
16 - Rojava / berfirad ( K )
17 - Silman ( S )
18 - Semdnan / hekar ( K )
19 - Sxbizin ( K + S )
20 - Tor ( K )
21 - Zaza / dimil ( G )

KURMANC ( / kurd / kurmanciya Jorn ) : botan/bot **, badnan / badn, beyazid, emdnan / hekar, cizr, rojava / berfirat

SORAN ( / sor/ kurmanciya Jrn/kurd ) : mukr, erdelan, silman, germiyan,

GORAN ( / gor / kurd ) : zaza / dimil, bacalan, hewram,

LOR ( / lor / kurd ) : feyl / behrey, bextiyar, mamasan, kelhor, lek, kuhgal
( KURMANC, SORAN, GORAN, LOR = KURD )

Cografya ziman kurd :

Bacelan li rohilata Kurdistan dih peyivtin. Naveyek xl ( eayir ) ye, ji gelek gundan pk hatiye. Li qezayn wek Kamjaran, rwan, Qela, Qeysewend, Maraw, Kemanger dih peyiftin.

Badnan li devern bara herma Botan, li Dihok, Amd, Akre, xan, Zbar Barzan, her wisan j li rohilata Hekar, Soma, Xoy, Mako, rmiye li gundn Þino dih peyivtin.

Bextiyar li bara rohilata Kurdistan, li devern Daran, Mescd Silman, ehre Kurd, armihal, naveya Pitgoy' li devern mayn dih peyivtin.

Beyazid li bakura Kurdistan, bi nzk li tevayiya Serhed dih peyivtin, Qers, Agr, Erzerom, Erzincan devern wan.

Botan / bot Li navrasta Kurdistan li, devern p li Cizr, Srt, irnex, Silopiya, Diyarbekr, Zaxo, Drika Hemko (Malikiy), pa j li devern Farqn Diyarbekr' dih peyivtin.

Cizr li devern Mrdn ( Amardna ), Midyad, Nisbn, Qamlo, engal Amd dih peyivtin.

Erdelan li Rojhilata Kurdistan, li derdorn Sine, Rewanser Ciwanro'y dih peyivtin.

Feyl / behrey li bara Kurdistan li Bedra Bexdad dih peyivtin.

Germiyan li bara Kurdistan li rdimn Kerkk dih peyivtin.

Hewraman / hewram Li rojhilata Kurdistan li Awa, Biyare,Tewle, Hewraman- Text, Hewraman- Lihon, Paweh, Newsd, Dizl, Nodse, Dnewer, Zengene, Siyamensr, xan, beþek j li devera Sin Ciwanro'y j dih peyivtin.

Kelhor li rojhilata Kurdistan li devern Kermanan, Xaneqn, Mendel, Bedra, Kt li Bicar, Qurwe, Hersn, Kengawer Sehane Sonqur' dih peyivtin.

Kuhgal li bara rohilata Kurdistan li devern Behbehan Qeley Golab dih peyivtin.

Lek li dorhln Kermanan, lam Eywanar dih peyivtin.

Mamasan li rdimn bara Kurdistan, li Loristan dih peyivtin.

Mukriyan / mukr li rojhilata Kurdistan, li naveya Mahabad dih peyivtin. Mahabad di dema xwe de navenda Emareta Mukriyan b. Weke din mukriyan li dorhln ino, Nexedeh, Xane ( Pranehr ), Serdet, Bokan, Sanqele li Seqize dih peyivtin.

Rojava / berfirad Li Ruha, Mere, Dilk ( Entab ), Mazra li bara rojavaya Kurdistan li rdimn Efrn dih peyivtin.

Silman / soran / sor li rdimn Silmaniy, li Þehrezor, Qela olan, iwarte, Mawet, Penciwn, emiemal, Qad Kerem, Leylan yn may dih peyivtin.

Semznan / semzn / hekar Weke nav li ser e, li hem devern Colemerg li van naveyn li jr nimand dih peyivtin : Colemerg, Nehr, Oramar, Gever.

xbizin Kurdn ku ji demn kevin ve hatine ber bi nav Tirkiy ajotin. Ev devoka pir mehell, bi ten ji hla kurdn li devern Enqere Stanbol dih peyivtin.

Tor li devern Kercews, Kerboran Midyad' dih peyivtin.

Zaza / dimil li bakura rojavay Kurdistan li devern Cebaxcor ( Bngol ), Mazra ( Xarpt - El - Azz ), Palo, Gnc, Hne, Swreg rmg' dih peyivtin. Zaza / dimil hewram pir nzk hev in.




Alfabeya kurd bi s alfabeyan latn, krl ereb

TBN : Xebatn ji bo bi awayek git naskirina devokn ziman kurd, bguman ro ji ber hebna van atengn li ber kirina xebatek vekoln ya rk pk li ser tevayiya axa Kurdistan, xwed kmas ne. Ev erk bi awayek ba bi ten di rew pergalek serbest azad de li ser axa welt dikare bi cih were. Ji lewre j d kmasiyn v xebat hebin. Em hvdar in, ku rojek d xebatkarn din v babet, v kar ji v der rahjin bibine ser ta armanc.

FERHENGOK
_________________________

Avesta : ziman kevin hind-ewrp ye
rdim : herm, mintiqe
Mj : tarx
Pergal : ap, rews
Rew : weziyet
Tkuz : kamil, mukemmel

JRENOT / SERINC / TBN ( TBN ) :
_____________________________


* ROM : Mebest ( meqsed ) ji v peyv: Roma / talya-antk ye.
* * BOTAN/BOT : Li mj, ev devoka mehel, ji ber ku bi sedsalan bye navenda siyaset, abor anda Kurdistan, loma di war zimn de j rolek navend leyistiye. Emareta Cizra Botan, bi sedsalan bye navenda tevayiya emaretn kurdan. Ji ber ku Mrn Botan, ku serokatiya tevayiya Kurdistan dikirin, her dem li vir rnitine. Loma ev devok pve ye wek trjn hetav, kar tesra xwe gihandiye ser tevayiya zaravayn din n kurd. Ta zaravayn wek soran, mukriyan j, ji v devoka botan / bot kar tesr wergirtine.


Bav Barzan