PARTIYA DEMOKRATA KURDISTAN - XOYBUN

PDK - XOYBUN



Ala Kurdistan
mehmd lewend

wek her gel, kurd j xwediy alek ne. Ala kurdan a ku ro t bikarann sor, sp, kesk e di nava w de j rojeke zer heye. Ev al di 1920'an de ji aliy Teklat ctmaiye Cemiyet ya kurdan ve hatiye tesbtkirin.

Mistefa Paa Yamlk yek ji damezirner Teklat ctmaiye Cemiyet ye ku rengn ala Kurdistan tesbt kirine. Ew di hikmeta x Mehmd de j bye wezr, berpirs rojnameya nv resm ya Bang Kurdistan a v hikmet; dibe ku ala kurdan a serdema x Mehmd j bi pniyaza w hatibe qeblkirin.

Her neteweyek xwed alek ye. Al naneya huwiyeta (nasname) wan e, sembola hebna wan e. Ala her gel bi iklek ye, reng semboln w bi awayek ne. Wek her gel, kurd j xwediy alek ne.

Ba nay zann ka ji bo cara yekem di drok de kurdan keng al an j sembolek ku na al bigre bi kar aniye. L ew kurdn ku ev ser 6-7 hezar salan e ku li Kurdistan, yan li cih xwe y niha dijn, bguman wan j gelek dewlet maret ava kirine. Wek her dewlet maretn qedm, teqez wan j alek an j li na al sembolek bi kar aniye. Yan ew dewletn wek Mittan, Hurr, Subar, Xald, Kardox, Kas, Med hwd. ku di drok de roleke mezin lstine, leker kirine, bajar medeniyet ava kirine li gor tarxzanan j bav kaln kurdan in, div ku xwed al bin. Dsa ew maretn kurdan; wek edad, Merwan, Botan, Soran, Erdelan, Behdnan hn gelekn din, her end nvserbixwe bn j l li mizgeftan bi nav mrn wan xutbe dihatin xwendin, xwed leker qesr avahiyn mezin bn. Ev maretn ku end sed salan li Kurdistan desthilat kirine, diviyab alek an j semboleke wan a ku li na al bi kar bnin hebya.

Mr Bedirxan (1802-1868) ku seranser Kurdistan di bin desthilatiya w de b, xwed pere top tiving b. Li ser nav dewleta xwe pere derxistib. H w wext tkil bi Ewropay re danb, ji bo birvebirina dewleta xwe xwendevan andibn Ewropay. Li ser Gola Wan ji bo parastin bazirganiya dewleta xwe ketiyn er yn bazirgan dabn kirin. Gelo mirov dikare bibje ku Mr Bedirxan ku ew qas tit kirine, b al be. Bguman na! L ji ber ku tu belgeyek ji dewra ber di dest me de tune ye, em nizanin aln wan awa bne.

Her kurdek bi efsaneya Kawa dizane. Kawa hesinkar e. Ptimaleke w heye. Pit ku li hember Dehaq bi ser dikeve, w ptemala li ser gurz xwe badide ber bi Ferdon ve die Ferdon w wek al hildibijre. Dsa di klaskn kurd de j gelek ar nivskarn kurdan wek gotin, al bi kar anne. end mnak:

Zalim kutim epal/ Nazik, qenc delal/ Bn hcaba zilf xal, adek ala tox. /(Ji Dwana Melay Cizr, 1407-1481)

Bejn bala tox ala /Min kirin vkra mitala /eka terhn wala /Dil ji min bir, dil ji min. /(Ji Dwana Melay Cizr)

L me hv wasiq e ez feqr /Jr alaya te bim roja esr /(Ji Mewlda Melay Bat, 1417-1491) /Ya Reb man dixwazin em midam /Jr alaya Muhemmed wesselam. /(Ji Mewlda Melay Bat)

aret wehy- telwh radet vn qudret n /Ceman qels betel merd lwa ala, alem nan. /(Ji Nbara Ehmed Xan, 1651-1706)

Ala kurdan a royn

Ala kurdan a ku ro ji aliy her kes ve t qeblkirin l bi ba nay zann ka keng, awa ji aliy k ve hatiye kirin? L bi qas ku ji belgeyn hey t fmkirin di destpka saln 1920'an de ji aliy rxistinn kurdan n w dem ve hatiye kirin tesbtkirin. Mesela, w wext Kurdistan Teal Cemiyet li ser karta huwiyet ya komeley (nasnameya komeley) "zemna w kesk li ort j rojek" aleke kurdan ap kirine ku ev al j "Katib mm y komeley Zeynelabidn kiriye." (1).

Li gor Zinar Slop (Qedr Ceml Paa) ala kurdan a royn ji aliy Teklat tmaiye Cemiyet ve hatiye tesbtkirin ku ikl w wiha ye; li jor reng sor, di navn de sp, li ser reng sp ikl roj li bin j reng kesk wek ala netewey ya kurdan tesbt lan kirine.

Her end ku di dest me de tu belgeyn din an j resmek al ya w wext tune ye l dsa j li gor gotina Zinar Slop em dikarin bibjin ku ala kurdan a ku ro ji aliy her kes ve t qeblkirin di 1920'an de ji aliy Teklat tmaiye Cemiyet ya kurdan ve hatiye kirin (2).

Di sala 1921' de Mistefa Paa Yamlk ligel hin ji damezirnern Teklat ctmaiye Cemiyet; Xell Rahm Bedirxan, Kemal Fewz Mewlanzade Rifat dixwazin biin bar Kurdistan, l ngiliz nahlin ew derbas bibin, ten Mistefa Paa Yamulk ji ber ku ji Silmaniy ye, derbas dibe. Mistefa Paa die Silmaniy di hikmeta kurdan a ku di roja 10.10.1922'yan de di bin serokatiya x Mahmd Berzenc de t avakirin, dibe Wezr Perwerdehiy (2). Her w dem ji aliy x Mehmd ve aleke kurd hatib qeblkirin w pl j ap kiribn (3). Di dest me de ev al j tune ye ku em bibjin ikl w awa b. L ji ber ku Mistefa Paa Yamulk yek ji damezirnern Teklat ctmaiye Cemiyet ye ku ikl ala Kurdistan tesbt kiriye di hikmeta x Mehmd de j bye wezr berpisiyar rojnama nvresm ya bi nav Bang Kurdistan a v hikmet; ne dr e ku ala kurdan a serdema x Mehmd j bi pniyaza w hatibe qeblkirin.

Resm Ala kurd-1928

Ronakbr siyasetmedarn kurdan n ku di saln 1900-1928'an de li Kurdistan li Stenbol di nav komele cemiyetn kurdan de cih girtine, piraniya wan pit saln 1925 1930' hatine li Sriyey bi cih bne. Wan her w wext j bi nav Xoybn rxistinek ava kiriye. Ji wean pirtkn ku w dem li ser nav Xoybn derketine, t fmkirin ku her ew ala ku di 1920'an de hatiye tesbtkirin, ji aliy Xoybn ve j hatiye qeblkirin.

Dsa t gotin ku di serhildana Agiriy de hsan Nr her ev ala kurdan bi kar aniye. Heta resmek ku ji w wext maye, di gelek kovar pirtkan de hatiye belavkirin.

Mesela li ser berga pirtka Sureyya Bedirxan -ku ew j yek ji xebatkarn Xoybn bye- ala kurdan bi rengn hatiye apkirin li bin al j bi ngiliz "Flag of Kurdistan" ango Ala Kurdistan hatiye nivsn. (Sureyya Bedirxan, The Case of Kurdistan Against Turkey, By authority of Hoyboon, Philadelphila, 1928)

Di Hawar de ala kurdan

Di kovara Hawar de ku di sala 1932'yan de li am derdiket, li ser al gelek nivs helbest hatine belavkirin.

Celadet Al Bedirxan di bea gotareke xwe ya li ser al de, ala me ya royn tarf rave dike wiha dibje: "...Ala kurdan, ji jor ber bi jr ve, ser hev, sor, sp kesk e, di nava w de roj diirse." Hawar, H: 9 r. 1-2)

Ala kurd di 1932'yan de li ser her du bergn Hawar, h: 11 bi rengn hatiye apkirin. Rengn w j sor li jor, li navend sp li bin j kesk, di ort de j taveke 18 trj (an j strkeke 18 niik) heye. Celadet Bedirxan her di v hejmar de li ser mirina x Evdirehman Garis nivsek nivsiye t de wiha dibje: "...Bel x min, min ji te re kefenek wisa hilbijart ku h j tu kela p nehatiye pandin, min ji te re tirbeke wisa kola ku hn tu mir neketin. Min kefen te kir, Sor, sp kesk zer, ala te min tu veart nav rpeln Hawar li ser w kla te daikand. Kefen te kefenek wel ye, rjk bt, ji te vebit li ser qelat bajarn te re li pl bibit. Tirba te tirbeke wel ye ku ne kla w bi birskn ezman diike, ne cax dwarn w bi ba bager hildiwee, ne axa w bi baran lehiy qul dibe ji hev dikeve. Tirba te kitbek e ku nifn gel me deste-desta bikin her nif ji nif din re heta paiy, hinda rja qiyamet, ji hevd re d bisprin. Ev tirba te a abadn e. Min eva ha ji bona te bijart koland..." ("x Evdirrehman Garis rehmet", Hawar, H: 11(10.11.1932), r. 2-3)

Dsa di Hawar, no: 5 (20 Trmeh 1932), r.4'an de Herekol Azzan (Celadet Bedirxan) helbestek li ser ala kurdan nivsiye ku end malik j ev in:

Ala kurdan /Ala kurdan di nav rok /i bedew bi heybet /Bi ar reng , rengn te /i delal i xwekok /Xzek kesk xzek sor /Nav sp nvek zer /keskesor e, bi roj e /Ev li jr ew li jor

Di Hawar, h: 8 (12 lon 1932), r. 7 de Dr. Kamran Bedirxan j li ser al helbestek nivsiye di malikn pn n v helbest de ala kurdan wiha tarf dike:

Ala kurdan /Ronahiya dil av /Diyariya d bav /Psra w roj tav /Spehtiya ax av /Ala kurdan ser be ser /Sor gewr e kesk zer (Dr. Kamran Al Bedirxan, Dil Kurn Min, Kitbxana Hawar, hejmar. 3, am, apxaneya Tereqq,1932)

Mehabad Ala kurdan, 1946

Zinar Slop (Qedr Ceml Paa) der heq ala Kurdistan ya Komara Mehabad de wiha dibje: "Desthilatn Komara Mehabad ala Kurdistan ya ku di 1919'an de ji aliy Teklat ctmaiye Cemiyetiy ve hatib tesbtkirin, girtin l li kleka roja w, resm du simbiln genim li pit w j iyayek dareke am l zde kirin bi gulover j li ser w Dewlet Cumhuriyet Kurdistan nivsn ew wek ala Cumhuriyeta Mehabad qebl kirin."(4).

William Aegleton j der heq ala Kurdistan ya Komara Mehabad de wiha nivsiye: "Di Gulana 1944'an de rxistina Komel, bi arkar hevkariya hevalbendn xwe yn li Iraq, ala Kurdistan ya netewey amade kir. Ev al ku ji s xetan pk hatib, her xeteke w, rengek b. Li jor sor, li ort sp, li jr j reng kesk cih digirt. Bi v away berevaj qulibandineke bi rengn ala ran, ala Kurdistan hatib kirin. Li ser al roj -ku sembola kurdan e- li kleka roj du simbiln genim, li pit wan j iyayek pnsek heb."(5)

"...Ser sibeha meha ileya Pan a 1946'an b. Tav diiris, rojeke xwe b... Ji gundn dor gund seroker hem hatibn Mehabad. Meydana ariray tij bb. Cadeya ku ji her du seriyn bajr digiht Meydana ariray bi aln Kurdistan bi flamayn sor sp kesk hatibn xemilandin..."(6)

Msa Anter di brannn xwe de qala rxistineke llegal ku di saln 1948'an de ligel Yusif Azizoglu end kurdn din danne, dike. Di rxistin de sondek j dixwarin. Ji bo sond dest xwe datann ser ala kurdan ekek sonda xwe dixwarin. Msa Anter ji bo v al wiha dibje: "Wezfeya kirina al li ser min b. Ez m Kapaliariy min her yek nv mtro, ar reng qma kirn. Al ro j t zann. Sor, sp kesk, li ort j rojeke zer. Sembola reng roja li ser al wiha ye; Reng sp naneya atiy ye, reng sor naneya xwn ore ye, reng kesk naneya bereketa Kurdistan Mezopotamyay ye. Roj j sembola dn netewey y kurdan, Zerdt ye..." (7)

Bulletin Du Centre D-Etudes kurdes, 1948

Di bin berpirsiyariya Dr. Kamiran Al Bedirxan de li Pars di navbera saln 1948-1950'y de li ser hev 13 hejmarn w derketine. Nivsn w bi Frans ne, carna cih daye hin nivsn ngiliz j. Li ser berg her hejmara w ala Kurdistan heye ku rengn e. Sor li jor, sp li ort, kesk li jr li ort j roj heye. (8)

Hestn keeke kurd

Di hejmara 9'an a rojnameya Kurdistan a Komara Mehabad de axaftina keeke kurd a bi nav ret Azm ya li ser ala Kurdistan hatiye weandin. Ji bo tarfa ala Kurdistan em end rzan ji w axaftin destnan dikin:

"...Ey Ala Kurdistan ya s rengn, ey nana bilindiya Kurdistan!.. Reng te y sor ahid e ku tu bi xwna kurdan hatiy hilgirtin, reng te y sp nana dilpakiya kurdan e, reng te y kesk j della ciwaniya axa Kurdistan ye..."(4)

avkan: (1)-Malmsanij, Bitlisli Kemal Fevzi ve Kurt orgutleri iindeki Yeri, Stokholm, 1993, r. 127, 129, 148

-Do. Dr. Ergun Aybars, Istiklal Mahkemeleri 1923-1927, Ankara, 1982, r. 152

-Akis (Haftalik aktualite dergisi), no:11 (25 Aralik 1967), r. 24

-Behet Cemal, eyh Sait syani, Sel Yayinlari, 1955, Ust., r. 89

(2)-Zinnar Slop, Doza Kurdistan, Beyrt, 1969, r. 60

(3)William Aegleton, Mehabad Kurt Cumhuriyeti 1946, Turkes: M. Emin Bozarslan, 2. Basku Komkar Yayunlaru, Koln, 1989, r. 94-95, 152

(4)-Slop, r.200, 203, 204

(5)-Aegleton, r.94-95

(6)-Aegleton, r.152

(7)-Musa Anter; Hatiralarim, Doz Yayinlari, stenbol, 1990, r. 61-62

(8)-Bulletin Du Centre De Etudes kurdes, No:1(1948)-no:13(1950), Pars.

-Sureyya Bedirxan, The Case of Kurdistan Against Turkey, By authority of Hoyboon, Philadelphila, 1928.

Ev nivs ji malpera www.kurdinfo.com. hate girtin.


Fermo, li vir mizeke !

Kurdistan Welat Kurdaye ! Her Bij Kurd Kurdistan !

http://www.pdk-xoybun.com

http://www.xoybun.com/extra/slide/Unbenannt-2.swf


http://www.xoybun.com/gallery/albums/PDK-XOYBUN/Nexise_Kurdistana_Piroz_xv1.jpg


http://www.xoybun.com/gallery/albums/PDK-XOYBUN/Nexise_Kurdistana_Piroz_xv2.jpg


Kurdistan Welat Kurdaye ! Her Bij Kurd Kurdistan !