PARTIYA DEMOKRATA KURDISTAN - XOYBUN

PDK - XOYBUN



Sekreter Ber y PEN’a Navnetewey Terry Carlbom : “Em giringiyeke mezin didin Konferansa Diyarbekir”


SALIH KEVIRBIR


Sekreter Ber y PEN’a Navnetewey Terry Carlbom:
“Em giringiyeke mezin didin Konferansa Diyarbekir”


Sekreter ber y PEN’a Navnetewey Terry Carlbom di sala 1936’an de li li Bakur ngilstan bye. Bi esl xwe swd ye. Feylesof Doktor zanyariy ye. Di war drok feylesofiy de xwediy gelek berheman e. Di war meqaleyn and de navek naskir ye.
6 salan waltiya bajar Uppsala ya Swd kiriye. Niha j li heman welat aredar Bajar Knvstay ye.

Terry Carlbom bi boneya ‘Konferansa PEN’a Navnetewey ya Diyarbekir’ ku d adara 2005’an de pk were hate Diyarbekir ligel endamn Navenda PEN’a Kurd bedar li gelek hevdtinan kir.

Carlbom li Diyarbekir derbar PEN’a Navnetewey, Konferansa Diyarbekir cih PEN’a Kurd di nava PEN’a Navnetewey de bersiv da pirsn me...

* * * * * *

Birz Carlbom bi kurtas be j ji me re behsa rabirdya PEN’a Navnetewey bike. Rol girngiya v dezgeh di nav sazmana serbixwe ya chan de ye ?

PEN’a Navnetewey di sala 1921’ de ji hla Xatn Amy Dawson Scott ve li Londona ngilstan hate damezirandin. Her wek t zann pit er Chan y Yekemn pla njadperest xwe dab der. Armanca avakirin ew b ku kesn nivskar nekevin bin eper bandora v pl ji dorhln siyas t bimnin.

Nivskarn alman ingilz dest avtin v kar, wan li ser and nivskariy danstandin pk an. Bi rast j nivkarn dest bi kar avakirina v dezgeh kiribn xwe ji njadperestiy tibn. Lewre j gelek kes baweriya xwe bi wan an. ‘nivskar azad’ an j ‘nivskariya azad’ bjeyn proz in ji bo sazbna PEN’. Ji w roj ta ro me bawer bi fikrn azad heye. Her rbazeke PEN’a Navnetewey bi diyalogann dvedirj bingeha xwe wergirtiye. Pwst hatiye dtin ku nivskar bi riya diyalog bne cem hev.

Fikra avakirina PEN’ li ser pniyaza John Calsworty (Ingilstan) ku xwediy Xelata Wjey ya Nobel ye hate p. Fikra bingehn a PEN’ ‘Hevkariya di navbera Nivskaran’ bixwe ye. Bi kurtas yek ji sedemn bingehn a avakirina PEN’ poltkayn fazane ya Htler, Franco Mussoln ne!

Li raser 100 welat, zdetir 135 PEN hene. Li hinek welatan zdey yek PEN’ heye. Qismek PEN j hene ku welatn wan tunene, bo nimne PEN’a ngeneyan.

Wek agahiya daw dikarim bibjim ku di nava PEN’a Navnetewey de 4 komteyn me hene:

1 - Komteya Nivskarn di Zndanan de
2 - Komteya Nivskarn ji bo Atiy
3 - Komteya Werger
4 - Komteya Nivskarn li Sirgn (Ji bo maf nivskarn penaber)


Wek t zann di sala 2005’an de li Diyarbekir konferanseke and wjey li dar dikeve. Ev biryar awa hate p, ji bo v yek tu dikar i bibj ?

Ev du sal in ku em li ser v konferans ser hev dinin! Ango em di nava tkil danstandinan de ne. Yek ji armancn PEN’ j ew e ku her miletek, her andek mafn xwe yn xwezah pk bne da ku ji windabn rizgar bibe. ayan pesindan ye ku em hevaln xwe yn nivskar ku ziman anda wan ji ya me cudatir e, biparzin bi wan bidin bistnin.

Konferansa Diyarbekir ji v yek ne cihtir e. Bi pkanna ‘Konferansa Pirengiya and ya Diyarbekir’ em yek ji armancn UNESCO’y pk bnin. Ev armanc, di xal xetn UNESCO’y de wiha hatiye rovekirin: ‘Her kesek xwed maf e ku bi ziman xwe biaxive-binivse!’

Danstandina and wjey ji bo me armanc e. Li me ferz e ku em ji bo miletn zimann wan qedexe ye derfetn wisa pk bnin.

Ezben ji bo i ne bajareke din l Diyarbekir ?

Diyarbekir bixwe biryara xwe da got; ‘li min xwed derkevin!’ Daxwaz ji PEN’a Kurd PEN’a Tirkiyey hat li London j b biryar. Ev yek ji bo me gelek girng e. Ji ber v giringiy em bi UNESCO’y re kar dikin ku yek ji pek konferans ye. Bi v riy mirov dikare civakeke xwe atiyane ava bike.

Serketbn an binketbna v konferans d were i watey? Kmek zdek w bi i reng bin ?

Heger konferans biser nekeve, d ji bo and wjey xerabiyeke pir mezin bi xwe re bne. Biserketin an j tkyna konferansa li Diyarbekir hinek j bi tkiliyn Tirkiy Yektiya Ewropay (YE) ve girdah ye.

Heger konferans bi serfiraz pk were, w Diyarbekir ji aliyek ve di qada navnetewey de bibe sembola and droka kevnare. Li aliy din j w bibe sembola avakirina civakeke modern nh.

Wek PEN’a Navnetewey em difikirin ku d konferansa li Diyarbekir qezenc destkeftinn mezin bi xwe re bne. Lewre j, ji roja ewil heta ro em giringiyeke mezin didin v konferans.

Yekem car bi v konferans d mejiy tirk kurd bne cem hev. Ji bo ku merhaleyeke wisa pk hat, k i bar hilda ser miln xwe? Giringiya v bihevrebn hestek awa bi te re dide peydakirin ?

Endamn her du PEN’an; PEN’a Kurd PEN’a Tirkiyey rolek ba leystin. Lewre j bi riya te ez spasiyn xwe pk wan bikim. Heger endam bixwazin, d rveber bi dilxwe bike. Lewre j va ye tu dibn ku em dikin! Wek min ro ji aredar (Osman Baydemr) re j got; ‘Em di nava sazbnek de hem endam hev in’

Ji bo min cih anaz kfxweiy ye ku gelek endamn me bibin hevnas Diyarbekir. d wext hatiye ku Diyarbekir di qada navnetewey de wek ‘Bajar and’ were naskirin. Ji ber ku Diyarbekir ne ten li Tirkiy Rojhilata Navn; li tevahiya qada navnetewey de roleke girng berbiav dilze.

Cih PEN’a Kurd di nava PEN’a Navnetewey de li kjan ast ye ?

Li gor PEN’a Navnetewey, PEN’a Kurd PEN’eke pir alak ba e. Her dem endamn n tne nav xwe. Li ser rola xwe ya navnetewey ku hilgirtiye ser milan ba kar dike. By mbalaxa dikarim bibjim ku di nav tevahiya PEN’n hey de, saziya her alak ba Navenda PEN’a Kurd e.

Li gor baweriya me PEN’a ba ew e ku ji bo PEN’n din j ser xwe bine. PEN’a Kurd v yek dike. Tit her xwe ji bo me navneteybna PEN’a Kurd e.

Terry Carlbom gelek spas ji bo bersivdayna pirsan

Ji bo ku te ev derfet da min kfxwe im !


SALIH KEVIRBIR / DYARBEKR
salihkevirbiri@hotmail.com


Me ev nivs ji www.pen-kurd.org wergirtiye.