ZD KRAHYA DROKA GEL KURD KURDSTAN`N !

M. erif MTAK


ZD KRAHYA DROKA GEL KURD KURDSTAN`N !


Frontal 121 ko kovara Televzyon a kanala Alaman ZDF`e, di roja 15.02.2005 ' de bernameyek li ser jyan zewaca Kurdn zd li alamanya weand.

Di v program de ilona Rothin ji bo keeka zdi ko bi mrek misilman re zewicye hin agahdar di d. Bi v byer bal di kin ser civaka Kurdn zd. Ji bo balkiandina pozisyona kurdan di medya Alaman de, PEYAMA-KURD pwist p dti b ko ji ziman Alaman wergerand ye ziman Kurd daye weandin.

Ji ber ko ev bername ji ziman Alaman, wergera ye ziman Kurd bhtir bye nqa derdorn Kurd zd gelek kesn ko ev byer bihstn p dil ikest bne. L bi bawerya mi ev byer ji rastya xwe bhtir bwe tepk, ne raz bn. piek j bwe parsstr. Wexta ko bi ziman kurd nehta wergerandin, diba ko di capemenya Kurd zd de ne bi ba axiftin, kesn ko guhdar kirin j li wan ne biba qolinc normal behta dtin……..

Kesn ko bi nivsk neraz bnn xwe dayn ekere kirin ez tevayn wa nasdikim. Wexta ko ez navn wa di bihzim an nivseke wa di xwnim bhna mi bi wan fereh dib, ji ber ko bhtirn wa hevalbendn min ji sal drve tn.

Ez gelek p bawerim ko em hja gelek tita weke hev di fikirin. Ew bi xwe ji bo exsya xwe gelek berket ne, pir paqijin ji bo gel xwe y Kurd pir fedekarin, ticara kmas ne anne ser xwe. Ticara ne ji tirsa ne ji bo xatir kes exsya xwe nedane heifandin. civaka ew j tn ko bi ol zdne, herwext bi rast, dirist ji w civak re xizmet kirine dane kirin. Ji bo netewa xwe j civaka zdya her wext dane hiyar kirin di w r de j kar xwe kmas ne kirn.

Bila Mala zdya, kek Kemal Tolan, mer Tuko, Al Tuko, Yaar Abdulsselamoglu…. hemu kesn d bi zanibin kurdek xwenas rz girty Kurdn zd ye mala zdya mala me teva ye. Ez ticara bawery p na nim ko Peyama-Kurd ji bo ola zdya an Kurdn zd ji bo kiik bikin an ji bo bi kin armanca xwe ne nasan ko bernama Tv ZDF wergerandibin ziman Kurd. Kurdn zdy ko ro li bar Kurdistan xwedy rzgirtineke gelek ber bi jor bilindin. Di nav desthilatdarya basr kurdistan de xwed roleke berket bi rmetin. Destketyn gel Kurd li bar Kurdistan ji destan ne w kesek nikar zor zehmetya bidin Kurdn zd. Kurdn xwed desthilatdar xwe naskirine ko baprzadeyn wa bine tora wa bi ol Zerdutne Kurdn zd ne.

Hn di karin weke mala zdya, an weke ko em dostin bi pirsin. Ez bi xwe di sala 1975 de mamost dibistana gund zdya Kwex(Maara) bm. Ji ber ko di nav Kurdn zd Kurdn misilman de mervat nay kirin, krvat jre bwe pir. Di w sal de ez di rihsipy zdya bi nav say Meto xelef Hito bne kirv hev. Em ji malbatek bhtir nzk hevin, hawar gazya hevin. Ji wran ehr ez Seydoy Elo kirv hevin. Ji bexe ji Batman em weke malbatn hevin. Ji bar rojavay Kurdistan em weke malbatn hevin, hewar gazya hevin. Titn ko ro bne nqa gelek cara bne, l nebne asteng a di nav beyna insann mej rehn rehnya civak de.

Di chan de hem netewe geln civaka wa p neketn de gelek kmas hene, li gor civaka p de oy car cara nqan halo der di kevin nav civak apemeny. Bi bawerya mi ji dla em rastyn xwe verin, bila em karibin ji civaka xwe re arkar ronkirin hiyar kirin bin. Kmasyn civak ney exs ne, girday bi pve na gel ve ne. Civaka gel Kurd ji olak bhtir ol hene. Li gor civaka pde oy ev dewlemendya civak ye, l li gor civakn ko hinek pade may de, weke gel Kurd tengas her wext di nav de derdikevin. L ya her giring ewe ko kesn ronahya civak ne, ka1ri
bin byern bi v away li gor ilim zanist, di civak de ji tengasya bidin xilaskirin civak rehn bikin.

Civaka Kurdn zd pir ait xwaze, dil soze gelek nazike. Div tevgern Kurdistan bi nivs tkilyn nav civaka zdya de pir hesas bin bi taybet civaka Kurdn misilman bhtir rzdar bin. Ko ez bi xwazim ola Kurdn misilman bikim nqa, ez gelek kmasya derxim hol. Di aly zewac de, di aly kultura dn de…. herwiha. L problemn me ne evin, problem pve birin rehn kirina civak ye, nzk hevkirina civak ye. Ne raste ko zd bawerya xwe bi xuda naynin. Ew bawery bi xwida her ar melekn w y erd ezman tnin. Misilman hja ken wa li ber singa d li kesek d mehr dikin. Di mervantya Kurdn misilman de j hja mam xwe xwedy birazya xwe di bn ji bo li krek xwe mehr bik.

Ji ber ko mi ev a an ziman, ma di v misilmann Kurd rabin r mi bikin? Ez di xwazim van kmasyn di civaka gel Kurd de hinek ji krahya drok bigrim ber bi rojn ro de werim;

Wextek em gel Kurd MED bun, xeddy ked xwhdana xwe bn, cengewar bn me cengewar dikir. ro di nav gel Kurd de hinkes ji xelkn byan re pir hjane, l ji gel xwe re pir tehloke ne. Bi va ehwala gel Kurd gelek zor zehmet ka ye. Oldar ji bo leystok plann dijmin di nav gel Kurd de her wext bwe pira sleh eka dijmin. Hevalbendn dijmin gel Kurd j ol li hember gel Kurd bi kar an ne. Drokvann chan j di zanin ji gel Kurd re ji psya drok di gotin „Krt“ „Got“ em ji wan ereta bne gel netewa Kurd bwe. Berya sa(zayn) bi di hezar sal Kurda li tenita rojhilata asya pik dewlet kirin Kurd gihane ber snorn Hindistan.

Ji berya zayn bi deh hezar sal, ji ber kober a mezin, ji Iskandnawya heta bar basr rojhilat bela bne. Gel Kurd qetek ji njada Hind-Ewrup (Ar) kurdin. Gel Kurd ji Qafqasya y bi qober derbas ya y Ararat bwe. Kurdn ro bi nav „Krt“ „Gut“ bi di esretn mezin gihane ber keva rojhilat derya Hazar` li rojhilat ber Hindistan bi cih bne. Ev ern mezin gihane bar kendava Basra, di wire xwe gihandine heta ber derya Umman`. Li rojhilata behra Re li di bajarn mezin ern Kurda hikimdar di kirin. Berya zayn sala 302 de hikimdar Rom Mthrdates qralya Pontos kir, gava xwirt bn bi ern mezin li qafqasya bar derya Re ji destn Kurda girtin. Fath Siltan Mehmed Xan barbar di 1461 de daw li v qiralyet an kir qolon ya xwe.

Drok di bj berya zayn bi 4000 sal Kurd li v welat mezin bi cih bne, heya wexta koledarya Iskender Zilqerne j hikimdarya „Krt“ „Gutya“ li van devera berdewam kirye.W dem ziman bi Kurd b, ol Zerdst b kurd zd bn………

Li gora drok nav qiral Kurda ber TOSA b, bi navek d DAKOS b, berya zayn bi 1808 sala li bajar Behl derdorn w hikomat kiriye bwe paay w hikumat. Berya zayn bi 900 sala Keykubat Kurd hemu ann ba hev Imperatorya MED kir ye. Dsa berya zayn nevy Keykubat mr her ba Keyaksar bi navek d Hohster hikomata asrya hilweand paytext a wa girte dest xwe.

Gut bi nav subar, hur, Kas Lolo ar er bn. Era subarya li Ararat, Toros, li pya Toros, ji Iskenderun heya ber derya Sip heta xilaseka bajar Fenke. Li bakr Sur ji snorn bar Kurdistan aly rojava bi nav Mtan, Nehr, Halt Musk end hikomat avakirine. Li Toros hikomata Musk ava b, jya w zdey sedsala berdewam kir. Ziman wa Kurd b, ola ol Zerdt b Kurdn zd bn. Bi rn Yewnanya hatye hilweandin ji bo Roma bwe qolon.

Mem Ala ji bajar kevnare py w ji bajar Alanya ne. Alanya bajar Kurda b. Mem kr mrek Kurd b. Wexta ko Alanya ber derya sip ket dest Yewnan, malbata bapr Mem penbirbn hatin Iskenderun, li derdora ya y kay(Saman dai) bi war bne. Evder bwe paytexta Mtan, Neyr Musk`ya. Li v metropol qas neh milyon bhtir insan di jyan.

Mtanya berya zayn qern 16 de hikomateke zrek bi qewet avakir. V hikomat bi qehreman bi sedsala er Hitt firewnn Misr kirin. Pit gelek car er bi Firewnn Misr re hatin kirin pde levhatin kirin. Pit v levhatin berya zayn 1405 sala Firewn Misr, padsah Totmsmitan nevy w Sovartan bi Varteman re zewic. Ji v zewac Firewn 3. Amamots hate jyan bi prensesa Kurd bi nav Dilehepa re zewic. Wexta ko ber bi xilaseka jyana xwe di , dsa cara didowa bi Prenseseka kurd bi Totohepa re zewic. Totohepa di drok de bi nav Nefertt gelek bi nav deng b.

Hur li bakur et Dcle Firat li derdorn Dyarbekir berya zayn bi di hezar sal mrtyn pik avakirin 2000 sal bi mejyek meden xwirt jya xwe dan domandin.

Kas Lolo ji ararat n yay Zagros di ber et Dcle re daketin bar. Li va devera berya zayn bi 2000 sal bi nav Ullam, omr Akad s dewlet hebn. Lolo ya Kas ya ev her s dewletn mezin hilweandin. Paytextn wa Lakas, Soz Babl girtin desr xwe. Dewleta Kurdvan damezirandin li Babl 700 sala jya w berdewamkir.

We wext Ermen li Yunanstan aly Teselya di jyan. Ermen berya zayn bi 600 sala hatine Esya pik. L Kurd bi 3500 sala berya Ermenya hatine Esya pik, Zagros, Ararat hermn ber derya sip. T zann Kurda li Esya pik dewleta yekemn kir ye gel her kevne. W wext j ziman bi Kurd b, ol Zerdet b zd bn.



M. erif MTAK

Serif.muestak@gmx.de







Navnana ev ne j hat: PDK-XOYBUN; wiha, di xizmeta, Kurd Kurdistan daye : Pirojeya Kurdistana Mezin, Pirojeyn Abor Avakirin, Pirojeyn Cand Huner, Lkolna Droka Kurdistan, Perwerdeya Ziman Kurd, Perwerdeya Zann Syas, Weana Malper TV yn Kurdistane.
http://www.pdk-xoybun.com - www.xoybun.com

Bo v ney navnan:
http://www.pdk-xoybun.com - www.xoybun.com/modules.php?name=Sektions&op=viewarticle&artid=351