Nlson Mandla k ye ?



Nlson Mandla k ye ?


“Ev xewne ko ez bijm da w armanc biespnim. l heger pkanna w mirina min j bixwaz, ez j re amade me.”, Mandla ev gotin got, ax di sala 1964an de, ferman ji al rjma nejadperst ve, di derbar w de derkt. Ew rjma ko desthelat ser welat efrka bar b. Biryara rjm ew b ko Mandla jiyana xwe gik di zindan de bibrne. Mandla bi v mraniy bi berxwedana saxlem di hundir zindan de dervey w dij nejadperstan xebata xwe dmand. Ser ji wan re neimand heya dongiya setemkariya wan an.

Nlson Mandla tkoer rzdar her bi nav genge di seranser chana njen de. wisa j, d bimn nimne peng, ji hem azadxwazan re. weke w carek an zimn :
“ez dixwazim mirov min bibr bnin, wek kesek ji komek jin mr, n ko di navbera sih sal de, xebat tkon dij nejadperst setemkariy kirin.”

Nav w Nlson Rolhalhala Mandla ye. zayna w di kozikek ji heriy kir, li welat efrka bar, di roja 18 trmih sala 1918an de ye. ji sala 1938an ve, w dest bi xwendina bilind kiriye. xwendina xwe di be zagon hiqq de, li kolca ( Fort Har ) li zanngeha ( woytwoterstand ) de, li chansberg bi dmah kiri ye. di sala 1944an de, Mandla b endam Kongirey Nitiman efrk. Ew Tevgera ko, di sala 1912 de hatib damezirandin. pit derna w ji zanngeh, demn xwe pir wenda nekirin. di sala 1952an de, w tev heval xwe nav w ( Olver Tabmo ) b, dest bi kar parzeriy ( Efokatiy ) kir in. ev b destpka xebat alakiyn w dij rjma ( Apartayd ) a nejadperst. ax ew Kete nav refn tevgera Kongirey Nitiman Efrk de, hinga ew tevgerek ji aliy rjma nejadperst ve, qedxekir b. l bi awayek veart nehn alakiyn xwe dmandin.

Cara pn ko ew hate binav kirin (girtin), di sala 1956an de b. w ax nav xinizkariy ( xanetiy ) p ve kirin. da w demek dirj di hundir zindan de bihlin. hna ew di zindan de b, jina xwe ya duwemn zewicand. nav w ( Wn Nomzano ) b. ev jin b hevala w ya xebat berxwedan. pitgiriya w di hem saln girtin de kir. ev jin j, bi xebat fedakariya xwe, b endamek ji serkirdayetiya Kongirey Nitiman Efrk.

Di sala 1961an de, Mandla ji zindan berdan ew azad kirin. hviya rjm ew b ko ( KN ) er rawestn alakiyan dij wan nema bike. L ax hzn ewlekariy parastin nas kirin, ko Mandla bi xwe fermendariya be ekdar dike di ( KN )* de. di bin dest w de, bi plann w, ew rn partzan dibin. hinga carek din, ew girtin. di 12 hezran de sala 1964an, di derbar w heft hevaln w de, fermanrew fermanek dijwar sitand. Biryar ew b ko Mandla hevaln w, heya sax bin, jiyana xwe tev di zindan de biqednin. ev ferman di zindana girava (Robin ) de, li wan hat birn. Mandla 18 sal ji jiyana xwe di hrkirina koan (kevir) de, brandin. di sala 1982an de, ew ji zindana girava ( Robin ) birin zindana ( Bolzmor ) li ehar ( Kptawin ) perav.

Li wir li pit dergehn hesin, Mandla berxwedana xwe di zindan de dmand ti caran destn xwe di ber xwe re bernedan. hit hem hewildann rjm bi av de herin p bibin. nikar bn w bi hinek berjewendiyn kesayet, j re, bixapnin. her her ma piling efrk ser neimand. doza gel, armancn giranbuha nefirotin bi wan titn bik ravey w dikirin.

Ma gelo xebatkarek wek Mandla kaxezn sip ji dijminan re muhr dik ?

Bersiva v pirs drok da. ew droka ko dergehn xwe n firh ji Mandla re vekirin.

Saln ko w di zindan de brandin, semaxek mezintir dabn. loma w daxwaza dijminan ji wan re pk nean. Gelek caran digotin :

heger tu bibj alakiyn ( KN ), n dij rjm ain tu xwe ji wan bioy, em te azad bikin. l xebatkarn wek Mandla v tit napejirnin. Carna j, dijmin w ji xwe re digotin: heger ew di zindan de bimne, em bihtir j vehesin. L berevaj w, ew b jan kete ser dil wan de. Ji ber ko azadxwazan ngara zayna w li sernser chan bibr tann. mm find vdixistin nimj dikirin ji bo azadiya w. ji bo milet re ji w daxwaz bidr bixnin, rjma Apartayd lstikn bi gemar di nav bera wan de, pk tann xwe bixwe bera psra hevdu didan. l dijmin Mandla KN j, tdigihijtin ko div ji ser v kelm re, xwe eng bikin. loma ji sala 1982an heya sala 1990an, ji aliy hzn siyas komeleyn maf mirovan hat daxwaz kirin ko, w ji zindan bnin der. loma ax ( Bota ) serok rjma Apartayd, di sala 1985 de, j xwest dev ji ramann xwe berd. bi bihay ko, w surgn welatek din bikin, cih ew ji xwe re hilbijr. l Mandla dse ne pejirand dt ko mabna w di zindan de, dib navtdan ji gel w re dij nejadperestan.

Mandla di daxuyaniyek de nivs kea w ( Znz Mandla ) ew ragihand ji apemeniy rojnemevanan re :
“Mafir ez tu hem gel me ne azad e, ez ti biryaran nadim ti peymanan bi rjm re imze nakim.”

West kete damarn rjm de. l Mandla bihtir bi hz dib rmet w bihtir dib. heya w radey, d rojnameyan bixwe ( zengil ) naqosa biv ldan. wek rojnameya navdar ( the Star ) ko ragihand :
“Heger Mandla ji zindan ney der, w gelek xwn wer rijandin ore w her tit li ber xwe bibe.”

ax serok tevgera (Inkata), bi nav (Manciz Sotho Botlz) nner ln ( Zolo ) ber neyar ( KN ) b, ber bi guh rjm ve an got :
“heger rjm i ji me re bik, ew dostan hevaltiya me ji xwe re tekez nake. d baweriya me p nabe, mafir helwesta w ji Mandla eve bi avek neyartiy l dinre.”

Bandora v helwest zor mezin b. di 11 sibat de, sala 1990 rjm naar, Mandla pit 27 salan ji zindankirin ji zindan berda.

Di sala 1994an de, Mandla Frdrk D klrk serok sip efrka bar ber, Xelata Nobil ya Atiy wergirtin.

Di sala 1994 de, Mandla b serok yekemn ji efrka bar re. serok ko bi awak demoqras ji aliyn hem gel, rxistin, tevger, l oln di welt de t hilbijartin.
Di sala 1999 de, ji bi ber temen w mezin b, w biryar sitand ko dev ji serokatiy biqere r ji hevaln din re veke. ew ma xwed helwestn bi rmet sembola azadiy. Pit serokatiy, ew kar xebata xwe ji bo atiy hn didmne.

Mandla keleha azad demoqrasiy di efrka bar de li ser kavil wrangehn setemkriy nejadperestiy ava kir. saln xortaniya xwe n her ak giranbuha di ber v armanc de ewitandin. Dawiya 300 sal ji zulm zor an, ko hrgel sip bi rjma xwe ya nejadperst desthelat ser milet re kirib. Nemaze di w welat de, ew resenin bi hejmara xwe bihtir b. ko sipiyan bi dar zor ew di bin dest xwe de hitib. bi ten di saln het y de, ji sedsaliya 20, nizka 10000 mirovn re di zindanan de hatin kutin veirt man.

Tev ji sala1990 heya sala 1994an, pirsgirka milt re bi taybet ya efrka br bi tevay hat areser kirin. ew bi genge geftgoy b, heya peymana Atiy hat damezirandin hem rxistinn siyas pejirandin. L ew komkujiyn ko bi ser rean hati bn kesn di ber de scdar berpirsiyar, w komeleyn mafn mirovan her her li pey wan bin wan piknin piya dadegehan.


Elmaniya
_____________________________
*: KN : Kongirey Nitiman Efrk

Amade kirin : Weld Murad




Navnana ev ne j hat: PDK-XOYBUN; wiha, di xizmeta, Kurd Kurdistan daye : Pirojeya Kurdistana Mezin, Pirojeyn Abor Avakirin, Pirojeyn Cand Huner, Lkolna Droka Kurdistan, Perwerdeya Ziman Kurd, Perwerdeya Zann Syas, Weana Malper TV yn Kurdistane.
http://www.pdk-xoybun.com - www.xoybun.com

Bo v ney navnan:
http://www.pdk-xoybun.com - www.xoybun.com/modules.php?name=Sections&op=viewarticle&artid=518